ماهنامه دهاتی

آهنگ كوثر را دريابيم!

drgharib — Mon, 17 Dec 2007 04:37:18 GMT

آبخوان داري، بهره وري بهينه از آب و خاک از ستيغ کوه ها تا آرامگاه آب است. فلسفه آبخوان داري، که براي نخستين بار در تاريخ 7 شهريور ماه سال 1373 در چهارمين کنگره علوم خاک در دانشگاه صنعتي اصفهان مطرح شد، بر پايه انگاره هاي زير بنا شده است؛

1- نه تنها اندازه بارش سرزمين هاي خشک و نيمه خشک اندک است، دگرگوني هاي ميزان، پراکنش و تناوب آن بسيار است. بدين ترتيب، اميد دريافت بارشي بسنده و بهنگام در چنين بوم ها بس ناچيز است. پس اگر آب را در خشک بوم ها ارزشمند ترين نعمت به شمار آوريم به خطا نرفته ايم. خوشبختانه، روان شدن سيل ها امکان زيستن را در مناطق مزبور فراهم آورده است. هرچند سيلاب منبعي تجديدپذير به شمار مي آيد، بهينه سازي مصرف آن گريزناپذير است.

2-«گنجايش آب قابل استفاده» مهمترين عامل پايداري خشک بوم هاست. بافت و ژرفاي خاک عوامل اصلي تعيين کننده اين ويژگي به شمار مي روند.

3-آب، عامل فرسايش خاک، مي تواند با جابه جايي و ته نشين ساختن مواد معلق مغذي در زمين هاي کم شيب فرسوده بافت آنها را ريزتر کرده، ژرفاي خاک آنها را افزوده، و نيز با افزودن «گنجايش آب قابل استفاده»، کشتزارهايي بارور را به وجود آورد. بناي بند هاي کوتاه و انباشتگي ته نشست ها در سراب آنها کاهش شيب را به دنبال دارد. کاهش فرسايش بادي از سود هاي کناري اين فرآيند است.

4- اندازه زياد تبخير از آبگيرهاي سطحي، شتاب رسوب گيري، به زير آب بردن زمين هاي بارور و زيستگاه هاي انساني، گياهي و جانوري، به خطر افتادن تنوع زيستي، نشت از آبگير، کاهش تغذيه طبيعي آبخوان هاي پاياب، تغيير روند آبگيري حق آبه برندگان زيردست، زلزله و ديگر پيامدهاي نامطلوب زيست محيطي و دست آخر، زمان طولاني و هزينه بسيار، بناي سدهاي بزرگ را نامناسب ترين دانش و فن براي مناطق خشکي مي کند که در آنها تغذيه مصنوعي آبخوان ها ميسر است. افزون بر آن، ساکنان آبخيزي که سيلاب آن در آبگير سدي انباشته مي شود از آن آب بهره چنداني نمي برند.

5- آبياري سيلابي براي فرآوري خوراک انسان و دام، ايجاد فضاي سبز، توليد چوب هاي صنعتي و هيزم و از همه مهمتر، تغذيه مصنوعي آبخوان ها و مصرف بجا و بهنگام از آب ذخيره شده، دو راه بهره وري بهينه از سيلاب و زمين هاي کم شيب فرسوده و ساختن زيستگاهي پسنديده اند. اين کارهاي بخردانه، تلفات و زيان هاي پيامد رخ دادن سيل ها را نيز مي کاهند. اين پندار ها به هيچ وجه دليلي بر بدي سد نيستند؛ چنانچه سد بهترين گزينه است در بناي آن دودل نباشيد. ايالات متحده امريکا، که احتمالاً پس از چين داراي بيشترين سد هاي دنياست، اکنون به آثار ناپسند زيست محيطي برخي سدها پي برده و در انديشه ويران کردن آنها است. ويليام ال.گرف، يکي از اوتاد مهندسي منابع آبي، امريکا را Dam nation ناميده است. چنانچه فاصله بين اين واژگان برداشته شود، حاصل آن لعنت خواهد بود، گفتني است که در ايالت کنتيکت اين کشور سد ميل پاند قرار دارد که در سال 1677بنا شده و هنوز بهره مي دهد. اين خدمتگزار آب و خاک سدي خاکي را در ژاپن ديد که با گذشتن 300سال از پايان بناي آن، تنها يک متر از 14 متر ژرفاي آبگير آن را رسوب گرفته بود.

ما که هستيم و به کجا مي رويم؟ ميانگين سالانه تبخير از طشت در ايستگاه هاي هواشناسي ايران افزون بر دو متر است. بنابراين، از هر مترمربع آبگيرهاي سطحي سالانه دو هزار ليتر آب بخار مي شود. بر پايه برآورد سازمان ملل متحد، کمترين نياز انسان به آب 20 ليتر در 24 ساعت است. پس، 65/3 متر مربع از سطح درياچه پشت يک سد نمادين در ايران آب مصرفي سالانه يک فرد صرفه جو را به گونه بخار به هوا مي فرستد و کمتر از يک متر مربع آن، مصرف سالانه يک فرد آفريقايي صحرانشين را.

بد نيست بدانيد که به عنوان يک روستايي فارسي، که از بد حادثه شهرنشين شده است، به فاجعه بسيار نزديک پايان تمدن کشاورزي استان زرخيزم مي انديشم. به گفته دست اندرکاران، برداشت سالانه افزون بر تغذيه طبيعي آب هاي زيرزميني در ايران 6 ميليارد مترمکعب است که يک سوم آن مربوط به فارس است. چنانچه آبکشي بي رويه بر همين روند ادامه يابد، 8 سال ديگر بايستي فاتحه زراعت پررونق ما را خواند، چه، نزديک به 80 درصد آب آبياري کشتزارهاي ما از همين منابع تامين مي شود. خداي را سپاسگزارم که نعمت هاي بيکران سيلاب و آبرفت درشت دانه را به ما ارزاني داشته است، چه، هنگامي که آبگير هاي سدهاي موجود و آنها را که در آينده خواهند ساخت، از رسوب انباشته شوند، فرزندان باشعورمان به تغذيه مصنوعي آبخوان ها خواهند پرداخت.

بد نيست به آمار زير، که مشتي است از خروار، توجه کنيد؛ دشت کربال در اسفند 1371 به زير آب رفت. وجود آبگير 993 ميليون مترمکعبي درودزن اثري چشمگير در کاهش بيشترين بده لحظه يي سيل نداشت. بده هاي ورودي و خروجي از سد در تاريخ 19 اسفند 71 به ترتيب 470و426 مترمکعب بر ثانيه بوده است. بيشترين بده رود سيوند در همان روز و در دشت کربال 2/92 مترمکعب بر ثانيه گزارش شده است. بدين ترتيب، جرياني با بيشترين بده 520 مترمکعب بر ثانيه دشت کربال را مغروق ساخت. براي بازسازي شديدترين وضعيت، فرض کنيم که حداکثر بده لحظه يي رود سيوند در تاريخ فوق برابر با سيل روز 11آذر 1365 يعني575 مترمکعب بر ثانيه بوده است. بنابراين بيشترين بده رود کر در پل خان برابر با حدود 1000 مترمکعب بر ثانيه مي شود. بر پايه آزمون هاي ما، شبکه هاي تغذيه مصنوعي آبخوان ها با مجموع وسعت 10هزار هکتار از عهده نگاهداري سيل مزبور برمي آمده اند. پهنه زمين هاي مناسب براي ايجاد شبکه هاي تغذيه مصنوعي آبخوان ها در حوضه رود سيوند، به گفته سيداحمد نقيبي خاک شناس کارآزموده فارسي، 96950 هکتار و در حوضه رود کر 19250هکتار است.

آنچه بيشتر آبخوان داران انجام مي دهند، تحقق انديشه والاي حضرت امام جعفر صادق(ع) است؛ لاتطيب السکني الابثلاث؛ الهواءالطيب، الماء الغزير العذب و الارض الخواره؛ زيستگاه پسنديده نخواهد بود مگر به سه چيز؛ هواي پاکيزه، آب فراوان و گوارا و زمين بارور.

و آنچه اين زبان دراز مايل به ادعاست آنکه؛ هر ارزاني بد نيست، تغذيه مصنوعي آبخوان ها کاري است بخردانه، آسان، ارزان و از همه مهمتر از ديد زيست محيطي کم زيان تر از سدهاي بزرگ.

حکیم توس به کمک ایرانیان آزاده نیاز دارد!

drgharib — Tue, 07 Nov 2006 16:37:48 GMT

اقدام شرم‌آور وزارت نيرو در حریم آرامگاه شاعر حماسه‌سراي وطن!

     تعجب نكنيد؛ اين خبر كاملاً در راستاي بيابان‌زايي است! مگر نه اين است كه بيابان‌زايي را كاهش كارايي سرزمين ترجمه مي‌كنيم؟ پس وزير محترم نيرو، آقاي سيد پرويز فتاح! بدان و آگاه باش كه مجموعه‌ي تحت امرت با احداث دكل برق در حريم شهر توس، دقيقاً در همين راستا اقدام كرد و عملاً شانس جهاني شدن شهر تاريخي فرهنگي توس را از ايرانيان گرفت و استعداد توس را در جلب گردشگر به شدت به مخاطره انداخت.
    اين در حالي است كه مي‌بينيم، همسايه‌ي ترك ما، چگونه در شهر قونيه به شهرت مولانا مي‌افزايد و از هر تمهيد و ترفندي (از چاپ بروشور گرفته تا تي‌شرت و ليوان و ساخت مجسمه و انتشار تمبر و ...) براي افزايش درآمد صنعت گردشگري خود استفاده مي‌كند. به نحوي كه درآمد شهر قونيه مي‌رود تا از مجموع درآمد صنعت گردشگري كشور فزوني گيرد! حتا ترك‌ها كوشيدند تا مقامات يونسكو را قانع كنند، نه‌تنها سال 2007 را به نام مولانا بنامند «year of rumi»، بلكه مركزيت مراسم بزرگداشت اين شاعر ايراني را نيز به قونيه منتقل سازند! جالب آنكه در تارنماي يونسكو هم از كشورهاي افغانستان، مصر و تركيه در اين خصوص ياد شده، اما اشاره‌اي به نام ايران نشده است!!
    و اصلاً چرا بشود؟ وقتي كه ما آن بلا را بر سر مجموعه‌ي تاريخي و يگانه‌ي پاسارگاد و تنگه‌ي بلاغي يا تپه‌هاي تاريخي بوكان و ... مي‌آوريم، آن هم به بهانه‌ي احداث سد‌هايي كه از اساس داراي جانمايي اشتباه بوده‌اند؛ وقتي مشهور‌ترين ميدان جهان را (نقش جهان) به بهانه‌ي ساخت برج جهان‌نما در معرض خروج از سياهه‌ي آثار ثبت شده‌ي يونسكو قرار مي‌دهيم؛ وقتي به راحتي از ضرورت احداث خط آهن در مجاورت نقش رستم و تخت جمشيد سخن مي‌گوييم؛ وقتي به سادگي مجوز تخريب بخش‌هايي از ارزشمندترين زيستگاه‌هاي حفاظت‌شده‌ي كشور را (پارك ملّي خجير، پارك ملّي گلستان، منطقه‌ي حفاظت شده‌ي دنا، جنگل ابر شاهرود، پارك ملّي كوير، اندوختگاه زيست سپهر درياچه‌ي ارژن و ...) به بهانه‌ي تعريض جاده، رزمايش‌هاي دوره‌اي ، عبور لوله‌ي گاز و ... صادر مي‌كنيم و وقتي ... نبايد از چنين اقداماتي تعجب كرد.
    با اين وجود، باور كنيد اين حركت‌ها واقعاً خجالت‌بار و شرم‌آور است ... حتا اگر ادعاي صدور فرهنگ هم داريم، بايد قدر شعراي بزرگي چون فردوسي را بيشتر بدانيم و اين چنين مغول‌وار با اين ميراث‌هاي ادبي و فرهنگي بوم و بر ارزشمند‌مان برخورد نكنيم.
     راستي! به قول آن حكيم فرزانه‌ي توس، چرا از گردش روزگار نمي‌ترسيم؟!

بپرسيدم از هر کسي بيشمار          بترسيم از گردش روزگار
مگر خود درنگم نباشد بسي          ببايد سپردن به ديگر کسي
و ديگر که گنجم وفادار نيست       همان رنج را کس خريدار نيست
زمانه سراي پر از جنگ بود         بجويندگان بر جهان تنگ بود

این هم نشانی وبلاگی که اختصاصاْ به همین منظور ساخته شده است. با تشکر از ایدا عزیز

لطفاْ با ایدا تماس بگیرید.

آنها که تاکنون همراهی کرده‌اند:

ابراهیم اقبالی ؛ فرداد دولتشاهی ؛ ارمغان مقدس ؛ راوي

پروانه اسماعيل‌زاده ؛ محمدرضا نوروزي ؛ شهروند ؛ هومن روانبخش

ایدا ادینه ؛ عمار رفیعی امام ؛ کوچه بی دار و درخت ؛ رزا بداغی

عالیه اشتری ؛ فرزانگان ۷۳ ؛ مهندسی علوم خاک ؛ حميد بي تقصير ؛

لنیوم ؛ وحیدرضا مصوری ؛ خبرخوان دو در دو ؛ کام . پخمه ؛

خاطراتچی ؛ بلاگ نیوز ؛ سعید سعیدی ؛

تبریک برای راه اندازی یک تارنمای مفید به نام شکرستان

drgharib — Thu, 21 Sep 2006 05:26:18 GMT

«شكرستان - وبلاگ هم انديشي کارکنان شرکت توسعه نيشکر و صنايع جانبي راه اندازي شد»

شاه کوه محلی را هم از یاد نخواهیم برد:

احمد رضا چرا در برابر گلوله قرار گرفت؟!

drgharib — Sun, 03 Sep 2006 07:07:18 GMT

احمد رضا مي‌توانست گلوله نخورد! مي‌توانست خود را مثل خيلي‌هاي ديگر به نديدن بزند! حتا مي‌توانست با آن دو شكارچي ثروتمند به تعامل برسد!! امّا او هيچ يك از آن كارها را نكرد؛ او حتا از تهديد شكارچي‌ها هم نترسيد و آنقدر آن دو ناجوانمرد را تعقيب كرد تا سرانجام با شليك سهمناك تفنگ شكاري‌شان از پا درآمد ...

هموطن عزيز من!
احمد رضا براي كه و چه اين كار را انجام داد؟ براي من، براي تو، براي امروز و فرداي ما و فرزندان ما ... و براي سازماني (سازمان حفاظت محيط زيست) كه ظاهراًً نخستين رسالتش بايد پاسداري از اصل 50 قانون اساسي، يعني تضمين حيات روبه رشد اجتماعي ايرانيان در سايه‌ي پاسداري از مواهب ارزشمند طبيعي ميهن عزيز باشد. پس چرا به جاي آنكه او را و امثال او را تكريم كنيم، مجبورش مي‌سازيم تا هزينه‌ي درمان جراحت عظيمش را هم خودش بپردازد؟! و در مقابل درب دادگاهي كه قرار است به داد او برسد، شاهد فريادهاي جانسوز او هستيم كه چگونه با چوب به جانش مي‌افتند ...

روايت غم‌انگيز اين ماجرا را از زبان محمّد درويش پي بگيريد ...

و براي همين است كه از تو دوستدار واقعي طبيعت ارزشمند وطن عاجزانه تقاضا مي كنم كه لينك حمايت از محيط بانان را امضا كرده و با تكثير آن در وبلاگ ارزشمندتان به احمد رضا ها كمك كنيد.

روی جلد شماره 36 - شهریور 1385

drgharib — Sat, 12 Aug 2006 08:04:18 GMT

پيوست:
شاه‌كوه محلي و همرزمان بيداردلش را نيز فراموش نمي‌كنيم ... شمار امضاءها به عدد ۴۵۶ رسيده است... هموطن عزيز! شما نيز با امضا لينك اعتراض و تكثير آن در تارنماي ارزشمندتان مي‌توانيد به حمايت از محيط‌بانان شجاع و بي‌ادعاي طبيعت برخيزيد.

اطلاعات بیشتر را در مهار بیابان زایی بخوانید

سیاهه مطالب شماره 36 - شهریور ماه 1385

drgharib — Thu, 10 Aug 2006 12:25:25 GMT

1- سرمقاله
2- چهار هفته
3- نظام هاي بهره برداري كشاورزي
4- نقش طبقه متوسط جديد در تحولات تعاوني هاي توليد
5- سد سياه بيشه
6- روستا بانكهاي عقيم ايران
7- تلفيق ((جنگلداري- دامداري))
8- بندر نوشهر (بخش ششم)
9- سابقه و توليد شكر نيشكر در ايران
10- جلوگيري حريق در جنگل
11- تشكل ها و تعرض ها
12- نامه اي از پاريس
13- كنترل بيولوژيك
14- مشاركت مردم درطرح هاي جنگل كاري
15- استفاده از پيوند در سبزي و صيفي
16- باغهاي ايراني
17- مديريت پايدار مرتع
18- اخبار استانها
19- برنامه چالش آب و غذا(قسمت دوم و پاياني)
20- در برابر گلوله مي ايستم، پس هستم
21- اثرات آلودگي هوا در محيط زيست
22- كشاورزي پايدار و توسعه روستايي
23- طلاي خندان و صادرات آن
24-مديريت تلفيقي كنترل حشرات چوبخوار متعلق به خانواده‌ي سوسك‌هاي شاخك بلند (قسمت اول)
25- فرهنگ روستا
26- اخبار انجمن
27- اخبار كشاورزي جهان
28- اين سوي خبرها
29- نگاهي به دور و بر
30- مشكلات بخش تعاون در كشور
31- از ميان نشريات

سیاهه مطالب شماره 35 - مرداد ماه 1385

drgharib — Thu, 10 Aug 2006 12:23:58 GMT

1- سرمقاله
2- چهار هفته
3- ترويج كشاورزي
4- بندر نوشهر
5- نيشكر و خصوصيات شكر آن
6- نقدي بر مقاله‌ي ((برنامه ريزي))مديريت و توسعه((آگروفارستري))
7- نقش فناوري اطلاعات و ارتباطات به سياست اجتماعي
8- اثرات آلودگي هوا در محيط زيست
9- خبري از استانها
10- مدارس روستايي در اقتصادي متغير
11- تخريب خاك توسط عوامل انساني(قسمت سوم)
12- دانش بومي در ميان دامداران هزار جريب
13- كشاورزي پايدار و توسعة روستايي
14- ترويج كشاورزي و زنان روستايي
15- استفاده از حصار كشي در مراتع(قسمت دوم و پايان)
16- بررسي اقتصادي سيب درختي در بويراحمد
17- اخبار انجمن
18- جنبش چهارپايان
19- طلاي خندان و صادرات آن
20- مديريت تلفيقي كنترل حشرات چوبخوار متعلق به خانوادة سوسك‌هاي شاخك بلند
21- مناطق خشك
22- برنامه چالش آب و غذا
23- آب،خاك، هوا، زندگي
24- اخبار كشاورزي جهان
25- چشم انداز سبز نسبت به سياست اجتماعي (نظريه محيط زيست گرايان)
26- اين سوي خبرها
27- نگاهي به دور و بر
28- از ميان نشريات

لینک حمایت از محیط بانان را امضا کنید

drgharib — Sun, 30 Jul 2006 07:18:18 GMT

فرصتی نمونده ای عشق!

شهيد شاه كوه محلي خطاب به بازپرس شعبه 1 دادگاه بندر ترکمن: شما هر كه هستيد، باشيد!
او را ناجي ميانكاله ناميده‌اند؛ محيط بان عاشقي كه در دفاع از مواهب طبيعي آشوراده، اينگونه مي‌ايستد و در برابر هيچ تهديدي پا پس نمي‌كشد ... ۱۴۸ امضاء تاكنون پاي نامه‌اي را امضاء كرده است كه از عالي‌ترين مقام مسئول در حوزه‌ي محيط زيست كشور، يك درخواست دارد: كاري كنيد كه ديگر هيچ متجاوز به طبيعتي به خود اجازه ندهد تا اينگونه آسان پاسداران گمنام و مظلومش را هدف آماج گلوله‌هاي آتشين انتقام خويش قرار دهد يا به جان و مال عزيزترين كسانش تهديدي روا دارد. آیا این انتظار زیادی است؟

     خانم دكتر واعظ جوادي:
     زيست‌بوم ناهمتاي وطن تنها آن هنگام از حرمتي درخور بهره‌مند خواهد شد، كه متولّياني عاشق چون شاه‌كوه محلي و ناصر پيروي و ... داشته باشد؛ آيا به گونه‌اي عمل كرده و مي‌كنيد تا بر شمار اين عاشقان سينه‌چاك و جان بركف طبيعت افزوده شود؟! عاشقان آزاده‌اي كه صف مردمي كه براي تشييع پيكرشان آمده‌اند، از پانصد متر تجاوز مي‌كند؛ مردماني كه شوربختانه در بين آنان هيچ‌يك از رؤساي عالي مقام سازمان متبوع محیط زیست ديده نمي‌شود!
     بار ديگر ضمن سپاس از همه‌ي دوستاني كه از اين لينك حمايت كرده و پايش را امضاء نموده‌اند، تمنّا دارم براي يكبار هم كه شده بياييد نشان دهيم كه ايرانيان مي‌توانند فارغ از صف‌بندي‌هاي رايج عقيدتي و قوميتي و صنفي، در پاي حراست از طبيعت؛ اين ميراث ارزشمند پدران و امانت فرزندان‌ معصوم‌مان، همه‌ي ملاحظات و سليقه‌ها را به كنار نهاده و ديگر اجازه نخواهند داد كه خون از دماغ هيچ عاشق طبيعتي سرازير شود، چه رسد به اينكه خاموش بنشينند و ببينند كه پيكر پاك شهداي عاشق طبيعت را اجازه نمي‌دهند تا در كنار ديگر شهيدان عاشق وطن به خاك سپارند.

فرصتي نمونده اي عشق!
اين صدا صداي مرگه.
آخرين فصل جوانه،
فصل جون دادن برگه .
از تو قصه‌ها طلوع كن تا غروب من بميره.
زير خاكستر سردم، شعله‌ي تو جون بگيره ...

لطفاً لوگوي لینک اعتراض را در تارنماهاي ارزشمند خود تكثير سازيد:

در رثای شهید شاه کوه محلی عزیز

drgharib — Mon, 24 Jul 2006 17:41:10 GMT

سلام هموطن

     باور كنيد، تمام تلاش خود را كرده‌ام تا بدبينانه به «قصه‌ي پرغصه‌ي» مرگ خاموش حدود يكصد محيط‌بان نگاه نكنم؛ باور كنيد كوشيده‌ام تا به شكلي توجيه كنم كه چرا 420 جنگلبان عاشق در طول سه دهه‌ي گذشته بايد كشته يا دچار نقص عضو شوند و هنوز هيچ يك از عاملين جنايت نه براي آن يكصد محيط‌بان و نه آن 420 جنگلبان به مجازات نرسيده باشند!
     راستي چرا حتا مسئولين سازمان حفاظت محيط زيست در تشييع پيكر پاك شهيد «يحيي شاه كوه محلي» هم شركت نكردند؟! و چرا حتا بنياد شهيد او را شهيد نمي‌پندارد و اجازه نداد تا پيكر سوخته‌اش در گلزار شهدا به خاك سپرده شود؟!
هموطن عزيز من
     امروز طبيعت رنجور اين بوم و بر و حافظان گمنام و بي ادعايش بيش از هر زمان ديگري به حمايت تو در محيط وبلاگستان نياز دارند. آيا حاضريد لينك يا پستي را در تارنماي ارزشمندتان به اين مظلومان اختصاص دهيد؟
سپاسگزارم.

اطلاعات تکمیلی را در مهار بیابان زایی بیابید.

روی جلد شماره 34 - بیابان و بیابان زایی!

drgharib — Fri, 16 Jun 2006 11:17:18 GMT